Kategori: Makaleler

Adisyon Ne İçin Kullanılır? Antropolojik Bir Perspektiften Bakış Kültürlerin çeşitliliği, insanların dünyayı nasıl algıladıkları ve bu algıyı nasıl yapılandırdıkları hakkında sonsuz bir merak uyandırır. Her toplumun kendine özgü ritüelleri, sembolleri, ekonomik sistemleri ve kimlik inşası vardır. İnsanlar, toplumsal ilişkilerini, varoluşlarını ve kültürlerini çeşitli araçlarla şekillendirirler. Birçok şeyin anlamı, içinde bulunduğu kültürle doğrudan bağlantılıdır. Bugün, günlük yaşamımızda belki de fark etmeden kullandığımız araçlardan biri olan “adisyon”u antropolojik bir bakış açısıyla ele alacağız. Adisyon, bir restoran ya da kafede yemek ya da hizmet alırken, ödenecek tutarı gösteren yazılı bir belgedir. Ancak, adisyonun kültürel anlamı ve kullanımı yalnızca ekonomik bir işlemden ibaret değildir.…

Giriş Merhaba arkadaşlar. Bugün hafta sonu keyfini çıkarırken yanınızda karşınıza çıkabilecek bir dosttan konuşalım: çıtır leblebi. Evet, o — kulağınıza gelen “çıtır çıtır” sesiyle beraber aklınıza gelen kavrulmuş nohut atıştırmalığı. Ama neden çıtır leblebi yapılır? Sadece lezzeti için mi? Yoksa köklü kültürel bir geçmişi, ekonomik bir işlevi ya da pragmatik bir zarureti mi var? Gelin birlikte bu atıştırmalığın kökenlerine inelim, bugünkü etkilerine bakalım ve geleceği için merak uyandıran sorular soralım. — Kökeni ve “çıtır” olma sebebi Çıtır leblebi olgusu aslında Leblebi üretim süreciyle doğrudan bağlantılı. Leblebi; nohutun kavrulmasıyla elde edilen kuruyemiş türüdür. ([Vikipedi][1]) Türkiye’de bu üretim 14.–15. yüzyıllardan itibaren kayıt altına girmiştir. ([leblebicilersitesi.com][2])…

Çeltik Ne İçin Kullanılır? Bir Gencin Çeltikle Tanışma Hikayesi Çeltik Tarlaları, Bir Çocukluk Hatırası Ankara’da, küçük bir mahallede büyüdüm. Şehir merkezinin kalabalığından uzakta, daha sakin, doğal bir ortamdaydık. Çocukluğumun yazları, sıcağın bunaltıcı etkisiyle, tarlada koşarak ve etrafta dönen kuşları izleyerek geçti. O zamanlar, çeltik tarlaları da çokça vardı. Çeltik, aklımda hep bir arpa gibi, bir şeylerin kaybolduğu bir alan gibi kalmıştı. Oysa yıllar sonra, çeltik ne için kullanılır sorusu kafama takıldığında, hayatımda bambaşka bir yer tutmaya başlayacağını hiç tahmin etmemiştim. Çeltik: Hem Geçmiş Hem Gelecek Ekonomi eğitimi alırken, çeltik ve onun ticari potansiyeli hakkında bazı derslerim oldu. Çeltik, sadece bir…

Rüyada Yeşil Fasulye Pişirmek Ne Demek? Geçmişin İzinden: Rüya ve Kültür Üzerine Bir Düşünce Bir tarihçi olarak, geçmişi anlamaya çalışırken sadece olayların kronolojisini takip etmekle kalmam, aynı zamanda kültürel semboller ve toplumsal değişimlerin derinliklerine de inmeye gayret ederim. İnsanların yaşadığı dönemi anlamak, onların hayal dünyalarını, rüyalarını ve sembolik düşüncelerini çözümlemekle mümkündür. Çünkü rüyalar, toplumların bilinçaltındaki izleri, dile getiremedikleri korkuları, umutları ve beklentileri barındıran birer aynadır. Bugün, rüyada yeşil fasulye pişirmenin ne anlama geldiğini tartışırken, bunun yalnızca bir yiyecek sembolü olmadığını, aynı zamanda tarihsel süreçlerdeki kırılma noktalarına ve toplumsal dönüşümlere dair önemli ipuçları verdiğini göreceğiz. Yeşil fasulye, çoğu toplumda basit ama…

İşte “Kaç hadis kitabı var?” sorusunu hem eleştirel hem provoke edici bir bakışla ele alan blog yazısı: Başlangıçta bir itiraz yükseltmek ister misiniz? “Hadis kitaplarının sayısı — gerçek manada — kaçtır?” sorusunu sormak bile bir tabuyu sarsmaya yetiyor. Çünkü çoğu zaman, sanki bu sayı kesinmiş gibi konuşuluyor. Oysa mesele göründüğü kadar net değil. Bu yazıda sizi bu belirsizliğin içine çekiyorum — konfor alanınızdan çıkın ve düşünün: Gerçekten kaç hadis kitabı var, bunlar güvenilir mi, “hadis” denen külliyat ne kadar muğlak? Hadis kitaplarının resmi “sayıları” ve klasik literatür İslamî literatürde en yaygın kabul gören hadis derlemeleri grubuna Kutub al‑Sittah (Altı Sahi̇h…

Poğaça Hamuru 1 Gece Bekler mi? – Bir Psikolojik Çözümleme Bir Psikoloğun Meraklı Girişi Hepimiz bir şeyleri sabırsızlıkla bekleriz; bazen bir yemek pişmesini, bazen de bir hedefe ulaşmayı. Ama ya beklemek, sadece geçici bir süre değilse? Ya o bekleme süresi bir geceyi kapsıyorsa? Poğaça hamurunun bir gece beklemesi gibi. İnsanın sabrı ve sürecin anlamı, yalnızca pişirme işlemiyle ilgili değil, aslında çok daha derin psikolojik dinamiklerle alakalı. Bugün, basit bir mutfak eylemi üzerinden, insanların beklemeye, sabırla süreci izlemeye ve değişime nasıl yaklaştığını anlamaya çalışacağız. Poğaça hamuru bekler mi? Biz de onun gibi beklerken neler yaşarız? Poğaça Hamuru ve Sabır: Beklemek Ne…

Türk Mutfağında Kaç Bin Çeşit Yemek Var? Toplumsal Cinsiyet ve Sosyal Adalet Perspektifinden Bir Bakış Türk mutfağının zenginliği, yüzlerce yıllık tarihinin ve farklı kültürlerin harmanından doğmuş bir hazine gibi. “Türk mutfağında kaç bin çeşit yemek var?” sorusu, sadece gastronomik bir merak değil, aynı zamanda toplumsal yapıları, cinsiyet rollerini, çeşitliliği ve sosyal adaletin nasıl şekillendiğini de gösteren bir pencere. Çünkü yemek, bir kültürün taşıyıcısı olduğu kadar, toplumsal cinsiyet ilişkilerinin ve ekonomik eşitsizliklerin de izlerini taşır. Ben İstanbul’da yaşayan, sivil toplumda çalışan biri olarak, bu durumu sokakta, toplu taşımada, işyerinde gözlemleyerek daha yakından deneyimliyorum. Gelin, Türk mutfağındaki çeşitliliği ve bu çeşitliliğin arkasındaki…

Okul Değiştirince KYK Kesilir mi? Bir Toplumsal Analiz Toplumsal Yapıların ve Bireylerin Etkileşimi: Bir Araştırmacının Samimi Girişi Bir toplumda, bireylerin yaşamlarını sürdürdükleri kurumlar arasındaki ilişkiler, zamanla dinamik bir yapı oluşturur. Bu yapı, sadece ekonomik ya da politik sistemlerin değil, aynı zamanda toplumsal normların, değerlerin ve kültürel pratiklerin bir yansımasıdır. Bireyler, bu yapılar içinde yer alırken bazen kuralların gölgesinde kaybolur, bazen de kuralları şekillendirir. İşte tam da bu noktada, “Okul değiştirince KYK kesilir mi?” sorusu, toplumsal yapıların bireysel yaşamlarla nasıl etkileşime girdiğini anlamak için önemli bir örnek teşkil eder. KYK bursu, öğrencilerin eğitim süreçlerini sürdürebilmesi adına kritik bir kaynakken, bu durum…

Mühendislikler Nelerdir? Antropolojik Bir Bakış Kültürlerin Çeşitliliğini Merak Eden Bir Antropoloğun Davetkâr Girişi “İnsanlık tarihinin derinliklerine inildiğinde, her kültürün kendine özgü mühendislik anlayışları geliştirdiğini görmek oldukça ilginçtir. Ancak mühendislik, sadece makine ya da yapı inşa etmekten ibaret değildir. Gerçekte, mühendislik kavramı, bir topluluğun değerlerini, ritüellerini ve sembollerini içeren, kimliklerini ve topluluk yapılarındaki dinamikleri yansıtan bir süreçtir. Peki, mühendislikler nelerdir ve nasıl kültürel bir perspektiften ele alınabilir?” Mühendislik, sadece çağdaş dünyanın inşa ettiği binalar, köprüler veya makinelerle sınırlı bir alan değildir. Antropolojik bir bakış açısıyla mühendislik, insanlık tarihinin her döneminde ve her kültüründe şekillenmiş, toplulukların ihtiyaçlarına göre gelişmiş bir düşünsel ve…

Meta Paralı mı? Psikolojik Bir Mercekten İnceleme İnsan davranışlarını çözümlemeye çalışan bir psikolog olarak, teknoloji ve dijital platformların nasıl evrildiğini ve bunların insanların psikolojik dünyasında nasıl yankılar bulduğunu her zaman merak etmişimdir. Son dönemde, Meta’nın sunduğu hizmetler, sosyal medya dünyasında geniş bir etki alanına sahip olmuşken, “Meta paralı mı?” sorusu da sıklıkla gündeme gelmeye başladı. İnsanların çevrimiçi dünyadaki davranışlarını, seçimlerini ve bu platformlara olan bağlılıklarını psikolojik bir bakış açısıyla incelemek, büyük resmi görmek açısından oldukça önemlidir. Peki, Meta’nın paralı hizmetlere geçişi, toplumu ve bireyleri nasıl etkiliyor? Bu yazıda, Meta’nın ücretli hizmet modelinin bilişsel, duygusal ve sosyal psikoloji perspektifinden nasıl bir…